tuoitrevietnam
11-08-2006, 10:42 AM
Bệnh liệt kháng (AIDS) đang bành trướng mạnh ở các nước Đông Nam Á, trong có Việt Nam ta. Nhiều nhất trong giới măi dâm, ma túy (theo tin mới đây trên báo chí, gái măi dâm ở Việt Nam nay lại sử dụng ma túy ngày càng nhiều). Một số vùng, bệnh đă lan ra cả ngoài cộng đồng, vượt trên khả năng chống đỡ của các cấp chính quyền Việt Nam từ trung ương đến địa phương. Ước lượng tại Việt Nam, hiện có hơn 100.000 người nhiễm siêu vi HIV gây bệnh AIDS.
Các báo cho biết, số người Việt hải ngoại về nước ăn Tết, thăm gia đ́nh năm nay tăng hơn năm trước. Chỉ sợ nhiều người về chơi, tiện t́m những thú vui ngoài gia đ́nh, khôn ba năm ở Mỹ, dại chỉ vài phút tại Việt Nam, chớp nhoáng bị lây AIDS, và các bệnh lây nhiễm do t́nh dục khác (lời bào chữa tội nghiệp: "Tôi bị bạn bè chuốc rượu, rồi rủ đi..."). AIDS là bệnh lây nhiễm do t́nh dục (sexually transmitted diseases) nguy hiểm hơn cả. Các thuốc chữa AIDS hiện chỉ kéo dài mạng sống, chưa chữa khỏi hẳn được căn bệnh. Bị AIDS thực buồn.
Trong bài này, xin bàn đến những cách thức pḥng ngừa các bệnh lây nhiễm do t́nh dục nói chung, ở Việt Nam và ngay tại hải ngoại. (Các bệnh lây nhiễm do t́nh dục kể ra th́ nhiều lắm, chẳng hạn: AIDS, bệnh viêm gan B, viêm gan A, giang mai (syphilis), lậu (gonorrhea), bệnh Chlamydia, herpes...).
Vài khái niệm chính
Phương pháp đề pḥng hữu hiệu nhất để khỏi bị AIDS và các bệnh nhiễm do t́nh dục khác là tránh giao hợp với người mang bệnh. Người có gia đ́nh, cứ cơm nhà quà vợ, lang thang thả mồi bắt bóng đi t́m thú vui bên ngoài làm chi. Có việc phải về Việt Nam tránh đến thăm những người bạn xấu, kẻo họ chuốc rượu rồi lại... Người chưa có gia đ́nh hơi khó hơn. Nếu cực chẳng đă, mối giao t́nh đă thấm đậm, đi đến chỗ... không giao hợp không được:
- Cả hai người nên đi khám và thử xem có bị bệnh nhiễm do t́nh dục nào không, kể cả thử t́m siêu vi HIV gây AIDS, trước khi giao hợp. Đời biết tin ai. Tốt hơn hết là khỏi giao hợp với người có bệnh. (Về Việt Nam lập gia đ́nh, trong sư chân thành, tương kính song cẩn trọng, có lẽ bạn nên khéo léo rủ vị hôn thê hoặc hôn phu tương lai - dù nàng hay chàng trông hiền lành lắm - đi thử máu t́m siêu vi HIV và vi trùng giang mai. "Không thử máu bất thành phu phụ". Đời khó tin ai).
- C̣n nếu chọn con đường nhắm mắt đưa chân, giao hợp với người t́nh không rơ có bệnh hay không, hoặc với người biết chắc đă bị nhiễm siêu vi HIV rồi, hay một bệnh nhiễm do t́nh dục khác, nên dùng bao cao su (condom) mới mỗi lần giao hợp.
Nhiều phụ nữ tưởng rằng hễ không thể có thai, v́ đă cắt tử cung (hysterectomy), cột ống dẫn trứng, hoặc đang dùng thuốc ngừa thai, sẽ không phải lo bị lây bệnh. Điều này quả thực không đúng, khi giao hợp họ vẫn phải cẩn thận dùng bao cao su như thường.
Những phương cách pḥng ngừa
1. Bao cao su dùng cho đàn ông (male condom):
Nếu chăm dùng và dùng đúng cách, bao cao su dùng cho đàn ông giúp ngừa rất nhiều bệnh nhiễm do t́nh dục, kể cả bệnh nhiễm siêu vi HIV gây AIDS. Điều này đă được chứng minh bởi nhiều khảo cứu. Có điều, bao cao su không thể che phủ để chở che hết mọi chỗ tiếp xúc với người bạn t́nh, nên nó ngăn sự truyền bệnh chính là ở những vùng niêm mạc (mucosa) có nó che phủ hơn là những chỗ da tiếp xúc với da của người bạn t́nh (skin-to-skin contact). Tại Mỹ, bao cao su được xem như dụng cụ y khoa, thỉnh thoảng có thể bị Cơ quan Quản trị Thực và Dược phẩm (FDA) bất ngờ tra xét và trắc nghiệm. Trước khi đóng bọc, mỗi bao cao su bằng chất latex chế tạo ở Mỹ đều được thử bằng phương pháp điện tử để biết chắc bao cao su không bị lủng lỗ (bao cao su ở Việt Nam liệu có được chế tạo kỹ như vậy?). Do đó, tỉ lệ bao cao su bị bể trong lúc giao hợp và khi rút dương vật ra khỏi âm đạo thấp ở Mỹ, thường chỉ khoảng 2 cái trong 100 cái được dùng (c̣n ở Việt Nam, tỉ lệ này bao nhiêu, ai mà biết). Dùng bao su Mỹ mà vẫn mang bầu, hoặc vẫn nhiễm bệnh, thường là do không chịu chăm dùng nó (nhớ th́ dùng, không th́ thôi...), hoặc dùng không đúng cách, hơn là do nó bị bể, phản bội người dùng.
Vậy, dùng bao cao su để tránh các bệnh nhiễm do t́nh dục, bạn phải chăm dùng (nhớ hay quên cũng dùng, quên th́ nhờ người bạn t́nh nhắc), và dùng cho đúng cách, như sau:
- Đừng tiếc, nên dùng bao cao su mới mỗi lần giao hợp, chớ nên giặt rồi dùng lại.
- Cẩn trọng khi sử dụng nó, kẻo lại làm nó rách với móng tay, răng bạn, hoặc với vật nhọn sắc khác.
- Ngay khi dương vật cứng lên, choàng ngay nó vào dương vật, trước khi bắt đầu giao hợp với người bạn t́nh.
- Ở đầu bao cao su, có một khoảng an toàn; xem xét cẩn thận, đừng để không khí lọt vào khoảng an toàn này, và làm bao bể vỡ lúc dùng.
- Nên để ư xem có đủ chất nhờn giúp sự giao hợp trơn tru? nếu cần, dùng thêm chất nhờn giúp trơn (lubricants).
- Với loại bao cao su latex, chỉ nên dùng chất nhờn giúp trơn nền là nước (water-based lubricants, như K-Y jelly, Astroglide, AquaLube, glycerin). Các chất giúp trơn có nền là chất mỡ - oil-based lubricants, như petroleum, shortening, mineral oil, massage oils (dầu dùng thoa bóp), body lotions (lotion thoa người), cooking oils (dầu nấu ăn) - thoa vào bao cao su latex, có thể làm chất latex nhũn đi, khiến bao dễ bể.
- Sau khi xong việc, lúc rút dương vật ra khỏi âm đạo người bạn t́nh, nhớ cẩn thận dùng tay giữ chặt bao cao su sát vào gốc dương vật, kẻo bao tuột khỏi dương vật. Và nhớ rút dương vật ra khỏi âm đạo người bạn t́nh khi dương vật c̣n đang cứng.
2. Bao cao su dùng cho phụ nữ (female condoms):
Các khảo cứu cho thấy, bao cao su dùng cho phụ nữ - bằng chất polyurethane, có tẩm chất làm trơn, đặt vào âm đạo -cũng có thể là một hàng rào hữu hiệu ngăn chận các siêu vi, kể cả siêu vi HIV gây AIDS. Nếu lúc nào cũng dùng và dùng đúng cách, bao cao su cho phụ nữ cũng giúp ngừa các bệnh lây nhiễm do t́nh dục rất tốt.
Vậy, khi người đàn ông không thể dùng bao cao su của ḿnh đúng cách, người bạn t́nh phái nữ nên dùng bao cao su chế cho phụ nữ để tránh bị lây bệnh.
3. Chủng ngừa:
Với một vài bệnh nhiễm do t́nh dục, chủng ngừa là một trong những phương cách hữu hiệu nhất để tránh bệnh:
- Bệnh viêm gan B: bệnh viêm gan B thường hay truyền qua đường giao hợp, nên với người đang được bác sĩ thăm khám, xem có bị bệnh nhiễm do t́nh dục nào không, nếu họ chưa chủng ngừa viêm gan B, bác sĩ khuyên họ nên chủng ngừa.
- Bệnh viêm gan A: những vị đàn ông đồng tính luyến ái (homosexual) hoặc lưỡng tính luyến ái (bisexual), và những người dùng thuốc ma túy, cũng nên chích ngừa bệnh viêm gan A.
Việc nghiên cứu thuốc chủng ngừa các bệnh nhiễm do t́nh dục khác đang được tiến hành, và hy vọng sẽ thành công trong ṿng vài năm tới.
Trường hợp chích ma túy
Nhiều bệnh nhiễm do t́nh dục, kể cả AIDS, truyền luôn qua đường chích choác ma túy. Cho nên, quí vị dùng ma túy cũng phải hết sức... cẩn thận:
- Ghi danh hoặc tiếp tục tham dự chương tŕnh giúp bỏ ma túy: từ giă con đường ma túy là cách tốt nhất để làm lại cuộc đời và tránh nhiều tật bệnh.
- Chớ nên dùng kim hoặc ống chích người khác đă dùng rồi.
- Nếu có thể t́m được kim chích một cách hợp pháp, luôn luôn dùng kim sạch và mới.
- Với những người tiếp tục dùng kim hoặc ống chích người khác đă xài rồi, nên chùi rửa sạch kim và ống chích với nước và chất thuốc tẩy (bleach) trước khi dùng. (Tất nhiên, chất thuốc tẩy không thể khử trùng hoàn toàn, và bảo đảm sẽ giết hết được siêu vi HIV gây bệnh AIDS, song dầu sao, nếu chùi rửa kim và ống chích thật kỹ với chất thuốc tẩy, cũng làm giảm được mức độ lây nhiễm phần nào).
Để kết thúc bài viết, chúng tôi xin nhắc lại một vấn đề cũng rất đáng quan tâm đă đề cập đến trong một bài viết trước: nhiều người chúng ta về Việt Nam, tiện làm răng và sửa sắc đẹp cho rẻ, giao tính mạng cho những vị nha sĩ và bác sĩ không đủ huấn luyện nghề nghiệp như ở đây, với những dụng cụ không chắc đă được khử trùng đúng kỹ thuật. Chưa kể lỡ có biến chứng cần đến truyền máu (truyền máu ở Việt Nam bây giờ không an toàn, v́ nhiều người nghèo mangbệnh phải bán máu để kiếm sống, c̣n chỗ lấy máu th́ kiểm soát việc trắc nghiệm và lấy máu lỏng lẻo). Giá phải trả bây giờ tưởng hời, song biết đâu giá trả sau này rất đắt: cả sinh mạng đáng quí của ḿnh.
Hết
Các báo cho biết, số người Việt hải ngoại về nước ăn Tết, thăm gia đ́nh năm nay tăng hơn năm trước. Chỉ sợ nhiều người về chơi, tiện t́m những thú vui ngoài gia đ́nh, khôn ba năm ở Mỹ, dại chỉ vài phút tại Việt Nam, chớp nhoáng bị lây AIDS, và các bệnh lây nhiễm do t́nh dục khác (lời bào chữa tội nghiệp: "Tôi bị bạn bè chuốc rượu, rồi rủ đi..."). AIDS là bệnh lây nhiễm do t́nh dục (sexually transmitted diseases) nguy hiểm hơn cả. Các thuốc chữa AIDS hiện chỉ kéo dài mạng sống, chưa chữa khỏi hẳn được căn bệnh. Bị AIDS thực buồn.
Trong bài này, xin bàn đến những cách thức pḥng ngừa các bệnh lây nhiễm do t́nh dục nói chung, ở Việt Nam và ngay tại hải ngoại. (Các bệnh lây nhiễm do t́nh dục kể ra th́ nhiều lắm, chẳng hạn: AIDS, bệnh viêm gan B, viêm gan A, giang mai (syphilis), lậu (gonorrhea), bệnh Chlamydia, herpes...).
Vài khái niệm chính
Phương pháp đề pḥng hữu hiệu nhất để khỏi bị AIDS và các bệnh nhiễm do t́nh dục khác là tránh giao hợp với người mang bệnh. Người có gia đ́nh, cứ cơm nhà quà vợ, lang thang thả mồi bắt bóng đi t́m thú vui bên ngoài làm chi. Có việc phải về Việt Nam tránh đến thăm những người bạn xấu, kẻo họ chuốc rượu rồi lại... Người chưa có gia đ́nh hơi khó hơn. Nếu cực chẳng đă, mối giao t́nh đă thấm đậm, đi đến chỗ... không giao hợp không được:
- Cả hai người nên đi khám và thử xem có bị bệnh nhiễm do t́nh dục nào không, kể cả thử t́m siêu vi HIV gây AIDS, trước khi giao hợp. Đời biết tin ai. Tốt hơn hết là khỏi giao hợp với người có bệnh. (Về Việt Nam lập gia đ́nh, trong sư chân thành, tương kính song cẩn trọng, có lẽ bạn nên khéo léo rủ vị hôn thê hoặc hôn phu tương lai - dù nàng hay chàng trông hiền lành lắm - đi thử máu t́m siêu vi HIV và vi trùng giang mai. "Không thử máu bất thành phu phụ". Đời khó tin ai).
- C̣n nếu chọn con đường nhắm mắt đưa chân, giao hợp với người t́nh không rơ có bệnh hay không, hoặc với người biết chắc đă bị nhiễm siêu vi HIV rồi, hay một bệnh nhiễm do t́nh dục khác, nên dùng bao cao su (condom) mới mỗi lần giao hợp.
Nhiều phụ nữ tưởng rằng hễ không thể có thai, v́ đă cắt tử cung (hysterectomy), cột ống dẫn trứng, hoặc đang dùng thuốc ngừa thai, sẽ không phải lo bị lây bệnh. Điều này quả thực không đúng, khi giao hợp họ vẫn phải cẩn thận dùng bao cao su như thường.
Những phương cách pḥng ngừa
1. Bao cao su dùng cho đàn ông (male condom):
Nếu chăm dùng và dùng đúng cách, bao cao su dùng cho đàn ông giúp ngừa rất nhiều bệnh nhiễm do t́nh dục, kể cả bệnh nhiễm siêu vi HIV gây AIDS. Điều này đă được chứng minh bởi nhiều khảo cứu. Có điều, bao cao su không thể che phủ để chở che hết mọi chỗ tiếp xúc với người bạn t́nh, nên nó ngăn sự truyền bệnh chính là ở những vùng niêm mạc (mucosa) có nó che phủ hơn là những chỗ da tiếp xúc với da của người bạn t́nh (skin-to-skin contact). Tại Mỹ, bao cao su được xem như dụng cụ y khoa, thỉnh thoảng có thể bị Cơ quan Quản trị Thực và Dược phẩm (FDA) bất ngờ tra xét và trắc nghiệm. Trước khi đóng bọc, mỗi bao cao su bằng chất latex chế tạo ở Mỹ đều được thử bằng phương pháp điện tử để biết chắc bao cao su không bị lủng lỗ (bao cao su ở Việt Nam liệu có được chế tạo kỹ như vậy?). Do đó, tỉ lệ bao cao su bị bể trong lúc giao hợp và khi rút dương vật ra khỏi âm đạo thấp ở Mỹ, thường chỉ khoảng 2 cái trong 100 cái được dùng (c̣n ở Việt Nam, tỉ lệ này bao nhiêu, ai mà biết). Dùng bao su Mỹ mà vẫn mang bầu, hoặc vẫn nhiễm bệnh, thường là do không chịu chăm dùng nó (nhớ th́ dùng, không th́ thôi...), hoặc dùng không đúng cách, hơn là do nó bị bể, phản bội người dùng.
Vậy, dùng bao cao su để tránh các bệnh nhiễm do t́nh dục, bạn phải chăm dùng (nhớ hay quên cũng dùng, quên th́ nhờ người bạn t́nh nhắc), và dùng cho đúng cách, như sau:
- Đừng tiếc, nên dùng bao cao su mới mỗi lần giao hợp, chớ nên giặt rồi dùng lại.
- Cẩn trọng khi sử dụng nó, kẻo lại làm nó rách với móng tay, răng bạn, hoặc với vật nhọn sắc khác.
- Ngay khi dương vật cứng lên, choàng ngay nó vào dương vật, trước khi bắt đầu giao hợp với người bạn t́nh.
- Ở đầu bao cao su, có một khoảng an toàn; xem xét cẩn thận, đừng để không khí lọt vào khoảng an toàn này, và làm bao bể vỡ lúc dùng.
- Nên để ư xem có đủ chất nhờn giúp sự giao hợp trơn tru? nếu cần, dùng thêm chất nhờn giúp trơn (lubricants).
- Với loại bao cao su latex, chỉ nên dùng chất nhờn giúp trơn nền là nước (water-based lubricants, như K-Y jelly, Astroglide, AquaLube, glycerin). Các chất giúp trơn có nền là chất mỡ - oil-based lubricants, như petroleum, shortening, mineral oil, massage oils (dầu dùng thoa bóp), body lotions (lotion thoa người), cooking oils (dầu nấu ăn) - thoa vào bao cao su latex, có thể làm chất latex nhũn đi, khiến bao dễ bể.
- Sau khi xong việc, lúc rút dương vật ra khỏi âm đạo người bạn t́nh, nhớ cẩn thận dùng tay giữ chặt bao cao su sát vào gốc dương vật, kẻo bao tuột khỏi dương vật. Và nhớ rút dương vật ra khỏi âm đạo người bạn t́nh khi dương vật c̣n đang cứng.
2. Bao cao su dùng cho phụ nữ (female condoms):
Các khảo cứu cho thấy, bao cao su dùng cho phụ nữ - bằng chất polyurethane, có tẩm chất làm trơn, đặt vào âm đạo -cũng có thể là một hàng rào hữu hiệu ngăn chận các siêu vi, kể cả siêu vi HIV gây AIDS. Nếu lúc nào cũng dùng và dùng đúng cách, bao cao su cho phụ nữ cũng giúp ngừa các bệnh lây nhiễm do t́nh dục rất tốt.
Vậy, khi người đàn ông không thể dùng bao cao su của ḿnh đúng cách, người bạn t́nh phái nữ nên dùng bao cao su chế cho phụ nữ để tránh bị lây bệnh.
3. Chủng ngừa:
Với một vài bệnh nhiễm do t́nh dục, chủng ngừa là một trong những phương cách hữu hiệu nhất để tránh bệnh:
- Bệnh viêm gan B: bệnh viêm gan B thường hay truyền qua đường giao hợp, nên với người đang được bác sĩ thăm khám, xem có bị bệnh nhiễm do t́nh dục nào không, nếu họ chưa chủng ngừa viêm gan B, bác sĩ khuyên họ nên chủng ngừa.
- Bệnh viêm gan A: những vị đàn ông đồng tính luyến ái (homosexual) hoặc lưỡng tính luyến ái (bisexual), và những người dùng thuốc ma túy, cũng nên chích ngừa bệnh viêm gan A.
Việc nghiên cứu thuốc chủng ngừa các bệnh nhiễm do t́nh dục khác đang được tiến hành, và hy vọng sẽ thành công trong ṿng vài năm tới.
Trường hợp chích ma túy
Nhiều bệnh nhiễm do t́nh dục, kể cả AIDS, truyền luôn qua đường chích choác ma túy. Cho nên, quí vị dùng ma túy cũng phải hết sức... cẩn thận:
- Ghi danh hoặc tiếp tục tham dự chương tŕnh giúp bỏ ma túy: từ giă con đường ma túy là cách tốt nhất để làm lại cuộc đời và tránh nhiều tật bệnh.
- Chớ nên dùng kim hoặc ống chích người khác đă dùng rồi.
- Nếu có thể t́m được kim chích một cách hợp pháp, luôn luôn dùng kim sạch và mới.
- Với những người tiếp tục dùng kim hoặc ống chích người khác đă xài rồi, nên chùi rửa sạch kim và ống chích với nước và chất thuốc tẩy (bleach) trước khi dùng. (Tất nhiên, chất thuốc tẩy không thể khử trùng hoàn toàn, và bảo đảm sẽ giết hết được siêu vi HIV gây bệnh AIDS, song dầu sao, nếu chùi rửa kim và ống chích thật kỹ với chất thuốc tẩy, cũng làm giảm được mức độ lây nhiễm phần nào).
Để kết thúc bài viết, chúng tôi xin nhắc lại một vấn đề cũng rất đáng quan tâm đă đề cập đến trong một bài viết trước: nhiều người chúng ta về Việt Nam, tiện làm răng và sửa sắc đẹp cho rẻ, giao tính mạng cho những vị nha sĩ và bác sĩ không đủ huấn luyện nghề nghiệp như ở đây, với những dụng cụ không chắc đă được khử trùng đúng kỹ thuật. Chưa kể lỡ có biến chứng cần đến truyền máu (truyền máu ở Việt Nam bây giờ không an toàn, v́ nhiều người nghèo mangbệnh phải bán máu để kiếm sống, c̣n chỗ lấy máu th́ kiểm soát việc trắc nghiệm và lấy máu lỏng lẻo). Giá phải trả bây giờ tưởng hời, song biết đâu giá trả sau này rất đắt: cả sinh mạng đáng quí của ḿnh.
Hết