dai duong
06-22-2010, 01:32 PM
Sex: Dưới Mắt Nh́n Của Người Viết Nữ Việt Nam
Trịnh Thanh Thủy
Có quá nhiều người nghĩ rằng bất cứ truyện viết nào dính líu đến t́nh dục là khiêu dâm. Điều này xa với sự thật. Một câu chuyện có t́nh dục trong đó, có thể gợi t́nh nhưng không có nghĩa là nó thuộc loại khiêu dâm.
Văn chương tiểu thuyết từ lâu đă được chấp nhận là một thể loại truyện chính yếu đi sâu vào cuộc thám hiểm kinh nghiệm sống con người một cách nghiêm túc. Một trong những kinh nghiệm sống của con người là t́nh dục. Viết về t́nh dục là đề cập đến một khía cạnh nhân bản nhất của đời sống. Henry Fielding and Jonathan Swift đă không gặp trở ngại khi viết về t́nh dục một cách trực tiếp. Tuy nhiên nó đă mở ra những cuộc tranh luận quanh vấn đề các nhà quư tộc kiểu cách thời Victoria đă sử dụng văn chương như một phương tiện để đề cập tới t́nh dục một cách an toàn và gián tiếp. Thời đó là giai đoạn Phục sinh, các nhà văn đă dùng những chi tiết t́nh dục để đạt mục đích mô tả những cá tính nhân vật của ḿnh. Trong tác phẩm Falstaff của Robert Nye, nhân vật dâm dục Falstaff được miêu tả một cách rất chính xác với thứ ngôn ngữ thân xác. Sau đó t́nh dục đă được lăng mạn hoá (romantic sex) trở thành lành mạnh trong khuôn khổ t́nh yêu và hôn nhân để xác định chỗ đứng của nó chống lại giai cấp quư tộc lẫn giai cấp công nhân. Đến cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 th́ t́nh dục đi đôi với tư tưởng giải phóng con người và giữa thế kỷ th́ thành giải phóng phụ nữ. Tính tự nhiên và quyết định của t́nh dục nằm trong lối suy nghĩ “giải phóng” này.
Hélène Cixous, một tiểu thuyết gia kiêm nhà phê b́nh nữ, trong bài tiểu luận Le rire de la Méduse (1975) đă nhắc nhở phụ nữ viết. Viết chính là tiếng nói của phụ nữ, tiếng nói được xem như cất lên từ dục tính chứ không phải từ văn hoá, tiếng nói để tạo ra cuộc đời, lạc thú chứ không phải để tích tụ.
Viết về t́nh dục, mở được cánh cửa nội tâm con người. Nó bày được những trạng thái tâm, sinh lư thường nhật. Phụ nữ viết về sex để diễn đạt những cảm quan của ḿnh. Họ cũng có trí tưởng tượng như nam giới nhưng xă hội đă dạy họ rằng phụ nữ chỉ được quyền làm cái này, tránh làm cái kia, hoặc làm như thế mới là người phụ nữ tốt. Viết về ngôn ngữ thân xác giúp cho phụ nữ giải tỏa những uẩn ức đó. Đồng thời nó cũng là một kinh nghiệm sống trong vô vàn những kinh nghiệm sống khác mà người viết đưa vào tác phẩm của họ. Hơn thế nó là một h́nh thức nghiệm sinh, một hành tŕnh qua đó con người t́m ra căn cước t́nh dục mà cũng là căn cước con người đích thực của ḿnh. Ngoài ra, nó c̣n phô bày được hiện thực xă hội, khía cạnh của đời sống thực thường được ẩn giấu sau màng lưới thanh lọc của quy luật văn chương hay xă hội.
Quy luật văn chương hay xă hội này được thiết lập trên đặc quyền nam tính, nhất là trong một xă hội hay cộng đồng văn chương hẹp ḥi và nhiều đố kỵ. Nó trói tay, buộc chân người viết nữ nói chung mà c̣n vây hăm người phụ nữ Việt Nam trong những giáo điều khe khắt nói riêng.
Người phụ nữ Việt Nam đă viết ǵ? Người viết nữ Việt Nam khi đặt bút viết, thường quanh quẩn trong môi trường gia đ́nh và con cái. Họ viết về t́nh yêu, khát vọng, đam mê, ước mơ, qua giọng văn nhỏ nhẹ, tế nhị, dịu dàng, thùy mị và khiêm nhường.
Có một số người viết nữ có khuynh hướng bung thoát khỏi tầm ngắm. Họ muốn bứt phá bức tường thành kiến xă hội, tả và viết về t́nh dục như một biểu trưng của nữ quyền. Đồng thời họ cũng là mục tiêu cho nhiều phát đạn từ nhiều phía bắn vào.
H́nh ảnh một người phụ nữ phản kháng lại thành kiến xă hội có thể là một h́nh ảnh cực kỳ xấu xa dưới mắt nh́n của nam giới và xă hội. Người phụ nữ viết về t́nh dục c̣n phải đối đầu với bạn bè, người thân, gia đ́nh lúc nào cũng có những bất đồng ư kiến. Họ sẽ được gắn nhăn hiệu “một người nữ dữ dằn, mất tính dịu dàng, thùy mị, biết phục tùng của người phụ nữ Việt Nam”, không kể đến việc viết về t́nh dục sẽ bị gán thêm danh hiệu “con đĩ dâm ô” v́ quan niệm “văn là người”.
Họ bị xem thường và hạ phẩm giá ngang hàng với t́nh dục v́ từ lâu xă hội vẫn quan niệm t́nh dục là thấp hèn, đồi trụy, dâm ô, là bản năng loài thú. Người viết về t́nh dục tức một người dâm ô đáng khinh miệt!!!
Trong xă hội ngày nay, nhiều người đă có quan niệm cởi mở về t́nh dục. Nhiều người viết nam đă nhắc nhở và đề cập tới sex nhiều hơn trong tác phẩm của ḿnh mà độc giả xem như đó là chuyện tự nhiên, quen mắt. Nhưng đối với người viết nữ Việt Nam th́ không. Họ vẫn bị lên án viết tục tĩu. Nhưng tục tĩu là ǵ? Có phải những cảm xúc xuất phát từ dục tính? Ngôn ngữ của thân xác? Ước vọng của con người?
Người đọc Việt Nam có thói quen, tất cả những ǵ dính dáng bộ phận sinh dục hay hành động tính dục đều cho là dâm ô, tục tĩu. Định kiến xă hội có thói quen cảm nhận những từ ngữ thân xác là thô tục, trơ trẽn, sống sượng và hung bạo. Hơn nữa, mô thức đạo đức xă hội phong kiến đă khống chế tư duy của người Việt Nam một thời gian dài, từ ảnh hưởng Khổng, Mạnh, Phật giáo tới tinh thần thanh giáo trung cổ của Công giáo Việt Nam, đến tinh thần thanh giáo của chủ nghĩa xă hội, người Việt Nan vẫn c̣n đặt nặng luân lư xă hội, đạo đức cách mạng, đạo đức xă hội chủ nghĩa, v.v… trên b́nh diện nghệ thuật nói chung, văn chương nói riêng.
Người viết nữ chạm đến t́nh dục như một thách thức lại rào cản luân lư, đạo đức, xă hội. Do đó họ nghiễm nhiên bị lên án.
Trong kho tàng văn học Việt Nam thời xưa, người viết nữ đề cập đến t́nh dục nhiều nhất là nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Bà dùng thơ ca để phản kháng mănh liệt sự đối xử bất công của xă hội đă chèn ép, đánh giá thấp thân phận người phụ nữ qua bản thân của chính bà. Ngày nay những tác phẩm văn chương của bà được xă hội chấp nhận, ca tụng nhưng dĩ nhiên vào thời của bà, bà ắt chịu nhiều dè bỉu và phê b́nh gay gắt.
Là một phụ nữ học giỏi, có tài thơ văn nhưng duyên phận long đong, Hồ Xuân Hương phải làm lẽ ông Tri Phủ Vĩnh Tường luống tuổi. Sau ông mất sớm, bà phải gá nghĩa cùng ông Cai Tổng Cóc nhưng không lâu ông cũng qua đời.
Trong bài thơ “Lấy chồng chung”, bà nói lên được nỗi đắng cay chua xót của người phụ nữ lấy chung một chồng qua quan niệm đa thê, “trai năm thê bảy thiếp, gái chính chuyên chỉ có một chồng”:
Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng,
Chém cha cái kiếp lấy chồng chung.
Năm th́ mười họa hay chăng chớ,
Một tháng đôi lần có cũng không.
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm,
Cầm bằng làm mướn, mướn không công.
Thân này ví biết đường nào nhỉ,
Thà trước thôi đành ở vậy xong.
Những người phụ nữ chịu đựng cảnh bị ức chế t́nh dục trong việc phải chia sẻ một người chồng ở xă hội Việt Nam thời xưa rất nhiều. Chuyện ái ân đối với họ như một ân huệ “lúc có, lúc không”. Khi được cho, th́ “cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm (hỏng)”, thường xảy ra. Sống một thời gian ngắn với hai ông chồng già lắm vợ, bà Hồ Xuân Hương luôn lâm vào t́nh trạng nói trên. Trong bài thơ “Đánh cờ”, bà cũng bị hụt hẫng, tạo nên trạng thái uẩn ức t́nh dục ở người phụ nữ:
Chàng với thiếp đêm khuya trằn trọc
đét đồn lên bày cuộc cờ người
………………………...........
chàng lừa thiếp đang khi bất ư
đem tốt đầu dú dí vô cung
thiếp đang mắc nước xe lồng
Nước pháo đă nổ đùng ra chiếu
……………………………….
Rốt cuộc bà cũng chẳng hưởng được ǵ. Sự bất công thối nát của xă hội phong kiến, khát vọng t́nh yêu và uẩn ức t́nh dục đă đẩy nữ sĩ Hồ Xuân Hương vào con đường cầm viết mà là một cây viết t́nh dục nữ như một duyên kiếp.
Trước thập niên 75, nhà văn nữ Lệ Hằng trong tác phẩm Mắt tím đă cho nhân vật nữ, vợ bé của một ông lớn nhiều tuổi, nói lên nỗi ḷng của người phụ nữ với sự bất măn t́nh dục.
Tôi nhắm mắt lại cảm giác đốt cháy sao nguôi tàn. Da thịt thôi đă hết sôi. Ái ân khi đầy khi vơi khi nồng nàn, khi giá băng. Tôi bực bội khó chịu v́ Thụy không chờ nổi tôi đi hết đường. Nửa vời khó chịu quá, tôi mặc Thụy nằm thờ quay mặt đi.
Da thịt tôi buồn bực như lá chưa xanh đă héo, như quả chưa chín đă khô, như người chưa lớn đă vội già. Tôi muốn Thụy biến đi chỗ khác mà ngủ mà ngáy. Tôi muốn được một ḿnh. Bây giờ tôi hiểu tại sao đàn bà ngoại t́nh. Thà không có chồng thà đừng ân ái. Thứ ân ái nửa vời là thứ ái ân đàn bà thù nhất.
(Lệ Hằng, Mắt tím)
Ngày nay với sự tiến hoá của xă hội, chế độ “một vợ, một chồng” tuy giành được phần nào công bằng cho người nữ nhưng sự xem thường và ít coi trọng cảm xúc người phụ nữ vẫn xảy ra trong cuộc sống hằng ngày.
Kỹ thuật điện toán đă nối cầu giao lưu giữa người và người. Phụ nữ không c̣n mặc cảm thân phận dưới khung trời ảo. Họ tranh luận, tự tin, cởi mở, nói điều muốn nói, bày tỏ cảm nhận của ḿnh bạo dạn và rơ ràng hơn, nhất là trong lănh vực t́nh dục. Họ tự hào đă vượt qua thành kiến xă hội. Họ dễ dàng chấp nhận thế giới ảo như một sinh hoạt xă giao thường nhật. Thế giới ảo làm thay đổi tư duy, cách cư xử của người phụ nữ nói chung và người phụ nữ trẻ nói riêng. Nữ giới bây giờ đọc và viết nhiều hơn ngày trước
(Trịnh Thanh Thủy, “Phụ nữ viết”)
Gần đây, Lê Thị Thấm Vân, một cây viết nữ cấp tiến, đă kể lại câu chuyện của một nhân vật nữ, có người yêu bị bất lực nên rơi vào t́nh trạng uẩn ức t́nh dục. Để bù đắp t́nh trạng khiếm khuyết, phụ nữ này đă sống với nhiều người đàn ông và đắm ch́m trong t́nh dục với bản năng của loài thú. Qua tiếng nói người đàn bà này, chúng ta thấy được sự phản kháng mănh liệt thành kiến hủ lậu “trai năm thê, bảy thiếp” và sự bùng vỡ của tiếng nói bấy lâu bị bắt buộc phải nín lặng trong văn chương.
Ḿnh ớn ḿnh, sợ ḿnh. Không lẽ cứ sống cái đời lăng quăng quanh mấy thằng đàn ông con trai măi vầy sao?
Tối qua ḿnh nằm nghĩ thật t́nh như vầy: đàn ông khỏe mạnh trẻ trung to con cỡ như thằng Mễ, một ngày ra ba lần là hết xí quách, đi chân nam đá chân xiêu, mắt nh́n gà hóa chó. C̣n con mụ đàn bà, như tụi điếm, làm t́nh một ngày cả tá thằng đàn ông chẳng sao cả, vẫn ca vọng cổ, cải lương rất ư mùi mẫn, vẫn gánh nước đi khơi khơi... Đúng ra đàn bà có thể lấy một lúc nhiều chồng được, chứ tại sao một ông mà có hàng lố bà vợ được??? (Trai năm thê bẩy thiếp). Một bà có thể làm thỏa măn ba thằng đàn ông trong cùng một lúc. C̣n đàn ông là no way! Không cách chi làm thỏa măn được mụ vợ thứ ba chứ đừng nói chi đến mụ vợ thứ bẩy!!! (Gái chính chuyên một chồng). Chắc vậy mà đàn ông hay sợ quê, tự thấy ḿnh bị lép vế, yếu kém thua đàn bà nên ưa toác họng ưỡn ngực thằng nào cũng mạnh mồm cho ta đây mạnh khỏe, sức lực dồi dào macho, đêm bảy ngày ba, loe ngoe chưa tính. Dóc tổ mẹ. Toàn một lũ nói cho đă miệng. Thằng nào cũng nhiều đào, nhiều em, nhiều vợ... Cả một lũ nằm mơ. Thôi th́ cho tụi nó ước ao sống tận cùng với những giấc mơ, nhưng trong thực tế tụi nó tự biết là đéo chẳng bao giờ đạt được. Ừ, ḿnh nghĩ con người cũng lạ lùng.
(Lê Thị Thấm Vân, Âm vọng)
Từ xưa, văn chương là địa bàn của nam giới. Erica Jong có nói “Phụ nữ chọn nghề văn thường là để tạo dựng chỗ đứng trong một xă hội do đàn ông cai quản”.
Nhà văn nam đề cập tới t́nh dục khác nhà văn nữ. Họ không có khuynh hướng tả miên man và kéo dài một phân cảnh. Họ thích chớp nhoáng và đạt mục tiêu mau lẹ. Họ tập trung trên diễn tiến sinh vật lư. Phụ nữ th́ nghiêng về cảm xúc sinh lư hơn:
Tôi ngước mặt lên đón nước, bộ ngực thanh tân chưa hề ai đụng tay vào lồ lộ ngẩng cao… Bỗng chàng đặt hai tay lên người tôi, xoa nhè nhẹ. Tôi run rẩy, kích động. Một cảm giác rạo rực chưa bao giờ biết trong đời con gái bỗng làm tôi suưt khóc. Dưới nước mà tôi nghe lửa cháy rực người. Tôi nhắm mắt lại, mở mắt ra, quưnh quáng chẳng biết phải làm sao. Tôi lụp chụp gh́ hai bàn tay chàng, nhẩn nha cắn những ngón tay thô bạo gợi t́nh. Từ cổ họng phát ra tiếng kêu rên là lạ.
(Miêng, Đồng thiếp)
Viết về Sex là một tṛ đu dây đầy cám dỗ dành cho những cây bút nhiều năng lực và bản lănh. Người viết non tay dễ dàng cho những ḍng chữ ḿnh viết rơi xuống sự khiêu dâm thấp kém. Ngược lại, với người viết cao tay, có thể soi rọi và làm thăng hoa những ẩn ức bí mật ch́m sâu trong thế giới tâm linh, bản năng khuất lấp thân phận con người.
Truyện ngắn “Ám thị” của Phạm Thị Hoài tả cảnh nhân vật nữ là một người đàn bà được chồng cưng chiều cho người về đấm bóp để trị bệnh đau nhức. Hoài đă tung hoành ng̣i viết của ḿnh trong ghetto sex cấm kỵ mà người đọc không mảy may cảm thấy bà đang đụng chạm đến “Taboo” t́nh dục:
Thày ngồi chắc chắn phía sau, đỡ tôi bằng hai đầu gối, cằm t́ nhẹ trên gáy tôi, tay ṿng qua nách ra trước, ôm quanh hai vai, khoá lại. Thày thúc nhẹ. Lưng tôi kêu rất đẹp. Tôi uốn người ra sau như cánh cung, chân chơi vơi không chạm chiếu, đầu ngả xuống ngực thày. Thày nghiêng xuống, má ấp má tôi một thoáng, miệng kề miệng tôi trong tích tắc. Tay nhẹ nhàng buông vai, hứng lấy hai bầu ngực. Ngực tôi từ cương dễ sợ, hai núm vểnh lên thật đáng xấu hổ
Tay ấy vê ngón tay tôi, vuốt mu bàn chân tôi, không quên một ly… Tay ấy mười con mắt. Bây giờ tay ấy ôm ngang eo tôi, lùa trên bụng tôi, toả xuống ngang hông, chập chờn, thăm ḍ. Rồi quả quyết chườm quanh rốn. Rồi xoa, mỗi ṿng một rộng, tay này đuổi tay kia, một quành xuống bụng dưới và một lội qua vùng ngực. Rồi ngọt ngào miết dọc những dẻ xương sườn. Rồi miết đi miết lại từ cổ xuống ức, lách giữa hai bầu ngực.
(Phạm Thị Hoài, “Ám thị”)
Phái nam dựng truyện, cấu tạo người phụ nữ theo mắt nh́n và quan điểm cá nhân của họ. Khi đề cập đến t́nh dục cũng vậy, họ viết, nói, nghĩ thay cho phái nữ. Nhân vật nữ được uốn nắn theo ư người viết và được đưa công thức “rên, thở, sướng khoái, xúc cảm” toàn theo chủ ư người viết. Pat Califia đă nói trong cuốn Leatherdyke của bà "Tôi rất chán khi phải đọc những tiểu thuyết viết dối trá, không thật về đời sống t́nh dục của chúng tôi”.
Trong tiểu thuyết Bếp lửa viết vào thập niên trước 1975, Thanh Tâm Tuyền đă cho nhân vật nữ tên Hạnh tư duy theo lối suy nghĩ của một người đàn ông Việt Nam:
...đă thổi vào máu Hạnh sự say đắm nhiệt t́nh trong yêu đương. Sau mỗi lần như thế khi lấy lại b́nh thường, Hạnh có vẻ ngượng ngùng. Có một lần nằm cạnh tôi, Hạnh nắm tay tôi để lên ngực nàng và hỏi: “Anh có khinh em không?”
(Thanh Tâm Tuyền, Bếp lửa)
Người phụ nữ trong tiểu thuyết của ông mang một tâm trạng người con gái Việt Nam lúc nào cũng sợ nhân vật nam khinh khi v́ đă trót lỡ cho người nam chiếm đoạt và ăn nằm với ḿnh dù đă ân ái biết bao lần, dù đă nhiệt t́nh say đắm. Sự xem thường, coi rẻ người đàn bà đă hiến thân, lỡ cho đi cái quư nhất đời ḿnh đă ăn sâu vào nhân vật nam cũng là hoá thân của tác giả nên tác giả đă cho Hạnh tư duy theo chiều hướng suy nghĩ của ḿnh và khoác cho Hạnh cái tâm trạng mặc cảm măi măi bị ám ảnh. Vô h́nh chung, tác giả ngầm nhắc nhở người phụ nữ lúc nào cũng phải trở về vị trí của ḿnh, cái thân phận “nằm dưới”.
Trùng Dương của thập niên 70, trong Chung cư, đă cho Diệu, nhân vật nữ của ḿnh hành động, tư duy như một người nữ v́ chính họ là phụ nữ. Cái tôi của người phụ nữ trong t́nh dục được thể hiện qua hành động “đ̣i nằm trên”:
Diệu bảo: “Em lên anh nhé?”
(Trùng Dương, Chung cư)
Lê Thị Thấm Vân xác định rơ ràng hơn vị thế b́nh đẳng của người nữ trong việc chăn gối. Nhân vật của Thấm Vân không chịu khuất phục trước định mệnh và bản năng và sống đến tận cùng cảm giác đời ḿnh.
Lần làm t́nh thứ nhất, cô nhớ, ở pḥng trọ nhà người bạn đi nghỉ hè, cô ra dấu bảo anh đổi tư thế, với vẻ tŕu mến của con mèo hoang, cô ngồi lên người anh. Làn sóng bụng anh nhấp nhô theo nhịp nhẩy hai bầu vú cô. Cô nhớ măi đôi mắt anh không giấu được sự kinh ngạc. Đó là dấu hiệu mang dấu ấn tự quyết mà sau này liên hệ hai người quấn chặt bởi bao khoảng trống im lặng giằng co phức tạp. Và rồi tiếp những lần sau, nhiều năm sau, đôi ba lần cô vừa làm t́nh vừa khóc dữ dội trên người anh. Cô không cần giấu mặt, nước mắt rơi văi thấm qua làn da cả hai. Chỉ với riêng anh, vài lần hiếm hoi để đời. Không cả với chồng, sau này. Trong tự điển đời em, em luôn cố gắng bôi xóa hai từ ngữ định mệnh và bản năng.
(Lê Thị Thấm Vân, Âm vọng)
Trong xă hội Việt Nam hiếp dâm không được xem là tội trọng. Trong văn học, nó được đơn giản hoá như một tai nạn, một sự kiện hay được người viết hoá phép, biến thể thành sự đồng thuận, và hơn thế nữa kẻ bị hiếp dâm lại t́m được thống khoái trong khi bị hiếp.
Chúng ta có thể t́m thấy điều này nhan nhản trong các tác phẩm như “Chí Phèo” của Nam Cao, Giông tố của Vũ Trọng Phụng hay trong cuốn T́nh cao thượng xuất bản tại Sài G̣n năm 1968 của Nguyễn Mạnh Côn.
Nguyễn Mạnh Côn là một nhà văn miền Nam rất cấp tiến. Nhân vật nữ là thiếu nữ tên Ngọc c̣n rất trẻ bị một bọn du thủ, du thực bắt cóc, thay phiên nhau hăm hiếp, nhưng:
…Trong lúc đi lại với em, em không thấy ghê tởm... Nó đi lại thật mạnh, thật lâu. Có lúc em đê mê, cuống quưt, h́nh như em đă rên rỉ, đă bảo nó hôn em đi, h́nh như em có rướn người, gh́ chặt lấy nó... (tr. 69)
... thế mới biết Tư Giỏn đă làm cho em mệt, sự mệt mỏi dấu hiệu của sự thoả măn toàn thân... (tr. 89)
Trong xă hội Tây Âu ngày nay, hiếp dâm là một trọng tội. Tội h́nh gia trọng thứ nh́ sau giết người bằng vũ khí. Nạn nhân hứng chịu những vết thương bạo hành trên cả hai phương diện sinh lư và tâm lư. Có người nổi điên hoặc bị ám ảnh suốt cuộc đời. Chưa kể chuyện bị người yêu, bạn bè hay xă hội ruồng bỏ, xa lánh. Ngọc là một thiếu nữ rất trẻ, có thể chưa có kinh nghiệm về t́nh dục, bị bắt cóc và hăm hiếp tập thể như vậy, không đau đớn, băng huyết hay phát điên th́ thôi lại c̣n rên rỉ, thoả măn, đáp ứng cuồng nhiệt.
Không có một vở kịch bi hài nào hơn đoạn viết này. Tôi không muốn đi sâu vào việc phân tích kỹ thuật viết của tác giả mà chỉ muốn đề cập đến sự kiện hiếp dâm của đám du đăng đă được tác giả che đậy và làm trắng án bằng cử chỉ biểu đồng t́nh.
Trong bài viết “Sục cặc trước bàn thờ” đăng trên diễn đàn talawas, ông Kiệt Tấn đă thể hiện cái tinh thần “hiếp dâm, thô bạo” phụ nữ trong lối viết “…Mà một khi đă nứng cặc rồi th́ phải đụ, đàn bà không chịu đụ th́ hiếp dâm, hiếp dâm không được th́ đi chơi đĩ…”
Sự tấn công t́nh dục của nhân vật nam trong truyện ngắn “Chéo áo con bạn vàng” của Kiệt Tấn đă cho chúng ta thấy rơ quyền thống trị, chiếm hữu phái nữ (dưới tuổi vị thành niên) trong truyện của ông.
Đây là một trích đoạn của Kiệt Tấn, diễn tả cảnh một nhân vật nam sau khi hẹn ḥ gặp gỡ người yêu tuổi 15, 16 của ḿnh nơi mả đá.
…Tôi mân mê chút hông c̣n để trống cho đỡ ghiền. Sóng t́nh dường đă xiêu xiêu, xem trong âu yếm có chiều lả lơi. Tôi mân mê lần xuống thấp, ướm thử. Co giăn, nới được, không thắt gút như mọi bận. Tim tôi đập mạnh. Tôi luồn tay. Nàng chận giữ tay tôi lại, đè cứng. Tôi vói tay kia gỡ tay nàng ra rồi bàn tay nọ tiến lên, sát trên làn da mịn màng. Đầu tôi bừng bừng. Bàn tay tôi nâng lên, dỡ ra, mắt liếc nh́n như tia chớp… cỏ non lơ thơ nằm êm xuôi trên g̣ trinh nữ, xuôi xuôi một chiều, dễ thương vô cùng, mơn mởn tuyệt diệu, dễ thương như tóc măn đầu đời trên mỏ ác của đứa trẻ sơ sinh vừa được mẹ hiền vuốt cho tóc nằm xuôi xuống… Tim tôi đứng sững chết cứng theo tia nh́n mướt trên g̣ trinh nữ… nàng vùng vẫy, tôi cố sức rấn bàn tay xuống. Hoa thốt kêu “Đừng anh! Đau.”
Tôi đă trở nên người điếc. ...Nàng kéo ra, vùng vẫy thảng thốt. Đừng anh! Dằn co. Đừng anh… Đừng anh! Tội nghiệp em! Tôi chưa kịp nghe… Anh Tội nghiệp em! Đầu nàng lúc lắc, tóc lất phất phủ vào mặt tôi… Tội nghiệp em! Có tiếng nghẹn nấc. Tiếng Hoa nấc khóc…
Tôi thở dài. Tôi nâng mặt Hoa lên, nước mắt nàng c̣n nhỏ giọt. Tôi hỏi em có giận anh không? Nàng lắc đầu….
Người con gái c̣n vị thành niên tuổi 15 bị chính người yêu của ḿnh hiếp dâm, chống cự mănh liệt, chỉ biết rấm rứt khóc lúc tàn cuộc và cuối cùng được tác giả cho phép nhân vật nam được tha thứ bằng hành động lắc đầu của người t́nh. Thế là tội h́nh gia trọng được trắng án. Trong xă hội có biết bao nhiêu người thiếu nữ Việt Nam bị hiếp dâm bằng chính người yêu của ḿnh trong bóng tối mà không biết kêu than hay có thể kháng cự lại. Xong việc nói ra th́ xấu hổ, ngậm đắng nuốt cay mà im lặng rồi gánh chịu hậu quả của hành động bạo hành bằng một cái bầu phải mang cùng bao nhiêu thống khổ của tai tiếng xă hội.
Chỉ những người phụ nữ có cùng một cảm xúc, một cơi tư duy mới thông cảm, mới nói lên được nỗi chua xót, thống khổ, xót xa đau đớn của nạn nhân bị bạo hành. Sự đồng cảm giúp nhà văn nữ viết về đề tài nhạy cảm này thật và sống hơn. Như nữ sĩ Eve Ensler đă ghi lại kinh nghiệm đau thương của một phụ nữ Bosnian, người đă bị hiếp dâm trong số 70.000 phụ nữ bị hiếp dâm trong cuộc chiến Bosnia. Như Thấm Vân kể lại cho chúng ta nghe, một cảnh hiếp dâm:
Cả cái may-ô trắng, hắn nhét tọng vào mồm má... Má cố giẫy giụa dưới cánh tay hắn. Bóng tối đặc lềnh dù trời sáng trưng. Cánh tay hắn nặng hơn toàn thân má. Nó là khối Uy Quyền. Hắn nhấc bổng người má, tấn mạnh vào tường, nghe một tiếng to đùng. Má ngất nửa thân dưới. Hắn khóa tréo hai tay má ra đằng sau. Tấm thân hắn là ḷ lửa. Con trâu điên biết chính xác hành động Muốn ǵ. Cái may-ô hắn tọng trong mồm làm má nghẹt thở. Má thấy ḿnh đang bị ai thẩy xuống vực thẳm từ đỉnh trời. Hàng trăm triệu ṿng tṛn xoay tít trong tṛng mắt. Sức Mạnh quả là khủng khiếp, thịt dần thịt. Hắn như cọp say máu, xé toạc má bởi cơn điên loạn, tọng cái vật ǵ cứng như khúc củi khô vào háng má, sâu thấu tận đỉnh óc. Đớn đau má hét, Không Được. Nước mắt chảy. Cơn đau bùng lên theo từng cái thốc người của hắn, mạnh bạo và liên tục. Mớ tóc dài của má hắn xoắn gh́ trọn mấy ṿng tay. Hắn nhai nát hai đầu vú má. Hơi thở hắn như sấm rầm. Má cố cắn cào cấu, nhưng Không Được. Hai chân má dẫy đành đạch, cũng Không Được. Má không thể bám chặt một Vật Thể hay một Ư Niệm nào cả. Ôi! cái Quyền Năng của kẻ có Sức Mạnh. Má Vỡ Tan Tành.
Giờ đây, mỗi khi đi tiểu hay đi cầu, là Vơ Thị Gái nghĩ ngay đến khúc củi dài, khô, cứng, đầu nhọn hoắc thọc sâu vào lỗ-đít-lỗ-đi-tiểu-Ôi-đớn-đau-đến-dường-nào.
(Lê Thị Thấm Vân, Bóng gẫy của thần tích)
Không ai viết về t́nh dục phụ nữ thật và đúng hơn người phụ nữ hoặc ngược lại. Giả dụ khi bạn là nam giới muốn viết về một cặp trai gái yêu nhau, qua cái giai đoạn tán tỉnh, thân mật, nắm chân, nắm tay th́ cũng phải tới giai đoạn làm t́nh, né đâu được v́ nó hiện thực mà. Bạn muốn diễn đạt cái cảm xúc sinh lư của nhân vật nữ, bạn tả làm sao? Không lẽ lấy kinh nghiệm bản thân ḿnh ra mà tả. Chắc chắn trăm phần trăm là bạn tả sai. V́ bạn có phải là người nữ đâu? Xúc cảm và các tiến tŕnh sinh lư của người nam và người nữ khác nhau hoàn toàn. Bạn sẽ bảo, dẹp đi, tả cái cảnh dâm dật ấy làm ǵ. Hoặc bạn sẽ lờ phắt người nữ, chỉ tả hành động của người nam, hay né tránh nhẹ nhàng bằng vài lời đối thoại sơ sơ và khép tấm màn nhung, cho họ hiểu ngầm và tưởng tượng?
Nhu cầu thưởng thức của người đọc bây giờ đâu đơn giản như vậy. Tôi không muốn nói là bạn cần phải viết theo thị hiếu của người đọc nhưng tŕnh độ thưởng thức của người đọc ngày càng phức tạp, thông minh và đa dạng. Người đọc ngày xưa có thể thụ động, ngồi yên xem bạn viết ǵ th́ viết và cứ đọc, nhưng ngày nay họ cần đọc những ǵ thật hơn là những tưởng tượng hời hợt hay dối trá. Nếu bảo tiểu thuyết là tưởng tượng nhưng đâu phải tất cả những ǵ trong tiểu thuyết của bạn đều là hư cấu, hư cấu thường dựa trên sự thật mà tưởng tượng thêm.
Đó là một trong những lư do tại sao người phụ nữ cần tham gia vào văn học trên khía cạnh t́nh dục bằng chính ng̣i bút của ḿnh.
Như tôi đă nói ở trên, t́nh dục chỉ là một khía cạnh của đời sống. Viết về t́nh dục là viết về một khía cạnh nhân bản của đời sống con người và là lựa chọn riêng của người viết. Người viết nữ Việt Nam chọn viết về t́nh dục là chọn con đường chông gai nhiều tai tiếng và sóng gió so với những con đường thênh thang khác. Tôi nhận thấy cái giá họ phải trả cho công việc mà họ yêu mến này thật quá đắt. V́ vậy nên độc giả và những tác giả trước khi tham gia tranh luận nên t́m đọc tác phẩm các nhà văn nữ thay v́ chỉ đọc vài trích dẫn qua mấy bài viết của Nguyễn Văn Lục, Thế Uyên… rồi mạnh mẽ đánh giá. V́ những trích dẫn và ngay cả bài viết của một tác giả không ít th́ nhiều làm ǵ không có thành kiến hay thiên vị riêng. Chỉ có tác phẩm mới là tiếng nói thật, nói lên được những ǵ người viết muốn nói.
Trịnh Thanh Thủy
Có quá nhiều người nghĩ rằng bất cứ truyện viết nào dính líu đến t́nh dục là khiêu dâm. Điều này xa với sự thật. Một câu chuyện có t́nh dục trong đó, có thể gợi t́nh nhưng không có nghĩa là nó thuộc loại khiêu dâm.
Văn chương tiểu thuyết từ lâu đă được chấp nhận là một thể loại truyện chính yếu đi sâu vào cuộc thám hiểm kinh nghiệm sống con người một cách nghiêm túc. Một trong những kinh nghiệm sống của con người là t́nh dục. Viết về t́nh dục là đề cập đến một khía cạnh nhân bản nhất của đời sống. Henry Fielding and Jonathan Swift đă không gặp trở ngại khi viết về t́nh dục một cách trực tiếp. Tuy nhiên nó đă mở ra những cuộc tranh luận quanh vấn đề các nhà quư tộc kiểu cách thời Victoria đă sử dụng văn chương như một phương tiện để đề cập tới t́nh dục một cách an toàn và gián tiếp. Thời đó là giai đoạn Phục sinh, các nhà văn đă dùng những chi tiết t́nh dục để đạt mục đích mô tả những cá tính nhân vật của ḿnh. Trong tác phẩm Falstaff của Robert Nye, nhân vật dâm dục Falstaff được miêu tả một cách rất chính xác với thứ ngôn ngữ thân xác. Sau đó t́nh dục đă được lăng mạn hoá (romantic sex) trở thành lành mạnh trong khuôn khổ t́nh yêu và hôn nhân để xác định chỗ đứng của nó chống lại giai cấp quư tộc lẫn giai cấp công nhân. Đến cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 th́ t́nh dục đi đôi với tư tưởng giải phóng con người và giữa thế kỷ th́ thành giải phóng phụ nữ. Tính tự nhiên và quyết định của t́nh dục nằm trong lối suy nghĩ “giải phóng” này.
Hélène Cixous, một tiểu thuyết gia kiêm nhà phê b́nh nữ, trong bài tiểu luận Le rire de la Méduse (1975) đă nhắc nhở phụ nữ viết. Viết chính là tiếng nói của phụ nữ, tiếng nói được xem như cất lên từ dục tính chứ không phải từ văn hoá, tiếng nói để tạo ra cuộc đời, lạc thú chứ không phải để tích tụ.
Viết về t́nh dục, mở được cánh cửa nội tâm con người. Nó bày được những trạng thái tâm, sinh lư thường nhật. Phụ nữ viết về sex để diễn đạt những cảm quan của ḿnh. Họ cũng có trí tưởng tượng như nam giới nhưng xă hội đă dạy họ rằng phụ nữ chỉ được quyền làm cái này, tránh làm cái kia, hoặc làm như thế mới là người phụ nữ tốt. Viết về ngôn ngữ thân xác giúp cho phụ nữ giải tỏa những uẩn ức đó. Đồng thời nó cũng là một kinh nghiệm sống trong vô vàn những kinh nghiệm sống khác mà người viết đưa vào tác phẩm của họ. Hơn thế nó là một h́nh thức nghiệm sinh, một hành tŕnh qua đó con người t́m ra căn cước t́nh dục mà cũng là căn cước con người đích thực của ḿnh. Ngoài ra, nó c̣n phô bày được hiện thực xă hội, khía cạnh của đời sống thực thường được ẩn giấu sau màng lưới thanh lọc của quy luật văn chương hay xă hội.
Quy luật văn chương hay xă hội này được thiết lập trên đặc quyền nam tính, nhất là trong một xă hội hay cộng đồng văn chương hẹp ḥi và nhiều đố kỵ. Nó trói tay, buộc chân người viết nữ nói chung mà c̣n vây hăm người phụ nữ Việt Nam trong những giáo điều khe khắt nói riêng.
Người phụ nữ Việt Nam đă viết ǵ? Người viết nữ Việt Nam khi đặt bút viết, thường quanh quẩn trong môi trường gia đ́nh và con cái. Họ viết về t́nh yêu, khát vọng, đam mê, ước mơ, qua giọng văn nhỏ nhẹ, tế nhị, dịu dàng, thùy mị và khiêm nhường.
Có một số người viết nữ có khuynh hướng bung thoát khỏi tầm ngắm. Họ muốn bứt phá bức tường thành kiến xă hội, tả và viết về t́nh dục như một biểu trưng của nữ quyền. Đồng thời họ cũng là mục tiêu cho nhiều phát đạn từ nhiều phía bắn vào.
H́nh ảnh một người phụ nữ phản kháng lại thành kiến xă hội có thể là một h́nh ảnh cực kỳ xấu xa dưới mắt nh́n của nam giới và xă hội. Người phụ nữ viết về t́nh dục c̣n phải đối đầu với bạn bè, người thân, gia đ́nh lúc nào cũng có những bất đồng ư kiến. Họ sẽ được gắn nhăn hiệu “một người nữ dữ dằn, mất tính dịu dàng, thùy mị, biết phục tùng của người phụ nữ Việt Nam”, không kể đến việc viết về t́nh dục sẽ bị gán thêm danh hiệu “con đĩ dâm ô” v́ quan niệm “văn là người”.
Họ bị xem thường và hạ phẩm giá ngang hàng với t́nh dục v́ từ lâu xă hội vẫn quan niệm t́nh dục là thấp hèn, đồi trụy, dâm ô, là bản năng loài thú. Người viết về t́nh dục tức một người dâm ô đáng khinh miệt!!!
Trong xă hội ngày nay, nhiều người đă có quan niệm cởi mở về t́nh dục. Nhiều người viết nam đă nhắc nhở và đề cập tới sex nhiều hơn trong tác phẩm của ḿnh mà độc giả xem như đó là chuyện tự nhiên, quen mắt. Nhưng đối với người viết nữ Việt Nam th́ không. Họ vẫn bị lên án viết tục tĩu. Nhưng tục tĩu là ǵ? Có phải những cảm xúc xuất phát từ dục tính? Ngôn ngữ của thân xác? Ước vọng của con người?
Người đọc Việt Nam có thói quen, tất cả những ǵ dính dáng bộ phận sinh dục hay hành động tính dục đều cho là dâm ô, tục tĩu. Định kiến xă hội có thói quen cảm nhận những từ ngữ thân xác là thô tục, trơ trẽn, sống sượng và hung bạo. Hơn nữa, mô thức đạo đức xă hội phong kiến đă khống chế tư duy của người Việt Nam một thời gian dài, từ ảnh hưởng Khổng, Mạnh, Phật giáo tới tinh thần thanh giáo trung cổ của Công giáo Việt Nam, đến tinh thần thanh giáo của chủ nghĩa xă hội, người Việt Nan vẫn c̣n đặt nặng luân lư xă hội, đạo đức cách mạng, đạo đức xă hội chủ nghĩa, v.v… trên b́nh diện nghệ thuật nói chung, văn chương nói riêng.
Người viết nữ chạm đến t́nh dục như một thách thức lại rào cản luân lư, đạo đức, xă hội. Do đó họ nghiễm nhiên bị lên án.
Trong kho tàng văn học Việt Nam thời xưa, người viết nữ đề cập đến t́nh dục nhiều nhất là nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Bà dùng thơ ca để phản kháng mănh liệt sự đối xử bất công của xă hội đă chèn ép, đánh giá thấp thân phận người phụ nữ qua bản thân của chính bà. Ngày nay những tác phẩm văn chương của bà được xă hội chấp nhận, ca tụng nhưng dĩ nhiên vào thời của bà, bà ắt chịu nhiều dè bỉu và phê b́nh gay gắt.
Là một phụ nữ học giỏi, có tài thơ văn nhưng duyên phận long đong, Hồ Xuân Hương phải làm lẽ ông Tri Phủ Vĩnh Tường luống tuổi. Sau ông mất sớm, bà phải gá nghĩa cùng ông Cai Tổng Cóc nhưng không lâu ông cũng qua đời.
Trong bài thơ “Lấy chồng chung”, bà nói lên được nỗi đắng cay chua xót của người phụ nữ lấy chung một chồng qua quan niệm đa thê, “trai năm thê bảy thiếp, gái chính chuyên chỉ có một chồng”:
Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng,
Chém cha cái kiếp lấy chồng chung.
Năm th́ mười họa hay chăng chớ,
Một tháng đôi lần có cũng không.
Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm,
Cầm bằng làm mướn, mướn không công.
Thân này ví biết đường nào nhỉ,
Thà trước thôi đành ở vậy xong.
Những người phụ nữ chịu đựng cảnh bị ức chế t́nh dục trong việc phải chia sẻ một người chồng ở xă hội Việt Nam thời xưa rất nhiều. Chuyện ái ân đối với họ như một ân huệ “lúc có, lúc không”. Khi được cho, th́ “cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm (hỏng)”, thường xảy ra. Sống một thời gian ngắn với hai ông chồng già lắm vợ, bà Hồ Xuân Hương luôn lâm vào t́nh trạng nói trên. Trong bài thơ “Đánh cờ”, bà cũng bị hụt hẫng, tạo nên trạng thái uẩn ức t́nh dục ở người phụ nữ:
Chàng với thiếp đêm khuya trằn trọc
đét đồn lên bày cuộc cờ người
………………………...........
chàng lừa thiếp đang khi bất ư
đem tốt đầu dú dí vô cung
thiếp đang mắc nước xe lồng
Nước pháo đă nổ đùng ra chiếu
……………………………….
Rốt cuộc bà cũng chẳng hưởng được ǵ. Sự bất công thối nát của xă hội phong kiến, khát vọng t́nh yêu và uẩn ức t́nh dục đă đẩy nữ sĩ Hồ Xuân Hương vào con đường cầm viết mà là một cây viết t́nh dục nữ như một duyên kiếp.
Trước thập niên 75, nhà văn nữ Lệ Hằng trong tác phẩm Mắt tím đă cho nhân vật nữ, vợ bé của một ông lớn nhiều tuổi, nói lên nỗi ḷng của người phụ nữ với sự bất măn t́nh dục.
Tôi nhắm mắt lại cảm giác đốt cháy sao nguôi tàn. Da thịt thôi đă hết sôi. Ái ân khi đầy khi vơi khi nồng nàn, khi giá băng. Tôi bực bội khó chịu v́ Thụy không chờ nổi tôi đi hết đường. Nửa vời khó chịu quá, tôi mặc Thụy nằm thờ quay mặt đi.
Da thịt tôi buồn bực như lá chưa xanh đă héo, như quả chưa chín đă khô, như người chưa lớn đă vội già. Tôi muốn Thụy biến đi chỗ khác mà ngủ mà ngáy. Tôi muốn được một ḿnh. Bây giờ tôi hiểu tại sao đàn bà ngoại t́nh. Thà không có chồng thà đừng ân ái. Thứ ân ái nửa vời là thứ ái ân đàn bà thù nhất.
(Lệ Hằng, Mắt tím)
Ngày nay với sự tiến hoá của xă hội, chế độ “một vợ, một chồng” tuy giành được phần nào công bằng cho người nữ nhưng sự xem thường và ít coi trọng cảm xúc người phụ nữ vẫn xảy ra trong cuộc sống hằng ngày.
Kỹ thuật điện toán đă nối cầu giao lưu giữa người và người. Phụ nữ không c̣n mặc cảm thân phận dưới khung trời ảo. Họ tranh luận, tự tin, cởi mở, nói điều muốn nói, bày tỏ cảm nhận của ḿnh bạo dạn và rơ ràng hơn, nhất là trong lănh vực t́nh dục. Họ tự hào đă vượt qua thành kiến xă hội. Họ dễ dàng chấp nhận thế giới ảo như một sinh hoạt xă giao thường nhật. Thế giới ảo làm thay đổi tư duy, cách cư xử của người phụ nữ nói chung và người phụ nữ trẻ nói riêng. Nữ giới bây giờ đọc và viết nhiều hơn ngày trước
(Trịnh Thanh Thủy, “Phụ nữ viết”)
Gần đây, Lê Thị Thấm Vân, một cây viết nữ cấp tiến, đă kể lại câu chuyện của một nhân vật nữ, có người yêu bị bất lực nên rơi vào t́nh trạng uẩn ức t́nh dục. Để bù đắp t́nh trạng khiếm khuyết, phụ nữ này đă sống với nhiều người đàn ông và đắm ch́m trong t́nh dục với bản năng của loài thú. Qua tiếng nói người đàn bà này, chúng ta thấy được sự phản kháng mănh liệt thành kiến hủ lậu “trai năm thê, bảy thiếp” và sự bùng vỡ của tiếng nói bấy lâu bị bắt buộc phải nín lặng trong văn chương.
Ḿnh ớn ḿnh, sợ ḿnh. Không lẽ cứ sống cái đời lăng quăng quanh mấy thằng đàn ông con trai măi vầy sao?
Tối qua ḿnh nằm nghĩ thật t́nh như vầy: đàn ông khỏe mạnh trẻ trung to con cỡ như thằng Mễ, một ngày ra ba lần là hết xí quách, đi chân nam đá chân xiêu, mắt nh́n gà hóa chó. C̣n con mụ đàn bà, như tụi điếm, làm t́nh một ngày cả tá thằng đàn ông chẳng sao cả, vẫn ca vọng cổ, cải lương rất ư mùi mẫn, vẫn gánh nước đi khơi khơi... Đúng ra đàn bà có thể lấy một lúc nhiều chồng được, chứ tại sao một ông mà có hàng lố bà vợ được??? (Trai năm thê bẩy thiếp). Một bà có thể làm thỏa măn ba thằng đàn ông trong cùng một lúc. C̣n đàn ông là no way! Không cách chi làm thỏa măn được mụ vợ thứ ba chứ đừng nói chi đến mụ vợ thứ bẩy!!! (Gái chính chuyên một chồng). Chắc vậy mà đàn ông hay sợ quê, tự thấy ḿnh bị lép vế, yếu kém thua đàn bà nên ưa toác họng ưỡn ngực thằng nào cũng mạnh mồm cho ta đây mạnh khỏe, sức lực dồi dào macho, đêm bảy ngày ba, loe ngoe chưa tính. Dóc tổ mẹ. Toàn một lũ nói cho đă miệng. Thằng nào cũng nhiều đào, nhiều em, nhiều vợ... Cả một lũ nằm mơ. Thôi th́ cho tụi nó ước ao sống tận cùng với những giấc mơ, nhưng trong thực tế tụi nó tự biết là đéo chẳng bao giờ đạt được. Ừ, ḿnh nghĩ con người cũng lạ lùng.
(Lê Thị Thấm Vân, Âm vọng)
Từ xưa, văn chương là địa bàn của nam giới. Erica Jong có nói “Phụ nữ chọn nghề văn thường là để tạo dựng chỗ đứng trong một xă hội do đàn ông cai quản”.
Nhà văn nam đề cập tới t́nh dục khác nhà văn nữ. Họ không có khuynh hướng tả miên man và kéo dài một phân cảnh. Họ thích chớp nhoáng và đạt mục tiêu mau lẹ. Họ tập trung trên diễn tiến sinh vật lư. Phụ nữ th́ nghiêng về cảm xúc sinh lư hơn:
Tôi ngước mặt lên đón nước, bộ ngực thanh tân chưa hề ai đụng tay vào lồ lộ ngẩng cao… Bỗng chàng đặt hai tay lên người tôi, xoa nhè nhẹ. Tôi run rẩy, kích động. Một cảm giác rạo rực chưa bao giờ biết trong đời con gái bỗng làm tôi suưt khóc. Dưới nước mà tôi nghe lửa cháy rực người. Tôi nhắm mắt lại, mở mắt ra, quưnh quáng chẳng biết phải làm sao. Tôi lụp chụp gh́ hai bàn tay chàng, nhẩn nha cắn những ngón tay thô bạo gợi t́nh. Từ cổ họng phát ra tiếng kêu rên là lạ.
(Miêng, Đồng thiếp)
Viết về Sex là một tṛ đu dây đầy cám dỗ dành cho những cây bút nhiều năng lực và bản lănh. Người viết non tay dễ dàng cho những ḍng chữ ḿnh viết rơi xuống sự khiêu dâm thấp kém. Ngược lại, với người viết cao tay, có thể soi rọi và làm thăng hoa những ẩn ức bí mật ch́m sâu trong thế giới tâm linh, bản năng khuất lấp thân phận con người.
Truyện ngắn “Ám thị” của Phạm Thị Hoài tả cảnh nhân vật nữ là một người đàn bà được chồng cưng chiều cho người về đấm bóp để trị bệnh đau nhức. Hoài đă tung hoành ng̣i viết của ḿnh trong ghetto sex cấm kỵ mà người đọc không mảy may cảm thấy bà đang đụng chạm đến “Taboo” t́nh dục:
Thày ngồi chắc chắn phía sau, đỡ tôi bằng hai đầu gối, cằm t́ nhẹ trên gáy tôi, tay ṿng qua nách ra trước, ôm quanh hai vai, khoá lại. Thày thúc nhẹ. Lưng tôi kêu rất đẹp. Tôi uốn người ra sau như cánh cung, chân chơi vơi không chạm chiếu, đầu ngả xuống ngực thày. Thày nghiêng xuống, má ấp má tôi một thoáng, miệng kề miệng tôi trong tích tắc. Tay nhẹ nhàng buông vai, hứng lấy hai bầu ngực. Ngực tôi từ cương dễ sợ, hai núm vểnh lên thật đáng xấu hổ
Tay ấy vê ngón tay tôi, vuốt mu bàn chân tôi, không quên một ly… Tay ấy mười con mắt. Bây giờ tay ấy ôm ngang eo tôi, lùa trên bụng tôi, toả xuống ngang hông, chập chờn, thăm ḍ. Rồi quả quyết chườm quanh rốn. Rồi xoa, mỗi ṿng một rộng, tay này đuổi tay kia, một quành xuống bụng dưới và một lội qua vùng ngực. Rồi ngọt ngào miết dọc những dẻ xương sườn. Rồi miết đi miết lại từ cổ xuống ức, lách giữa hai bầu ngực.
(Phạm Thị Hoài, “Ám thị”)
Phái nam dựng truyện, cấu tạo người phụ nữ theo mắt nh́n và quan điểm cá nhân của họ. Khi đề cập đến t́nh dục cũng vậy, họ viết, nói, nghĩ thay cho phái nữ. Nhân vật nữ được uốn nắn theo ư người viết và được đưa công thức “rên, thở, sướng khoái, xúc cảm” toàn theo chủ ư người viết. Pat Califia đă nói trong cuốn Leatherdyke của bà "Tôi rất chán khi phải đọc những tiểu thuyết viết dối trá, không thật về đời sống t́nh dục của chúng tôi”.
Trong tiểu thuyết Bếp lửa viết vào thập niên trước 1975, Thanh Tâm Tuyền đă cho nhân vật nữ tên Hạnh tư duy theo lối suy nghĩ của một người đàn ông Việt Nam:
...đă thổi vào máu Hạnh sự say đắm nhiệt t́nh trong yêu đương. Sau mỗi lần như thế khi lấy lại b́nh thường, Hạnh có vẻ ngượng ngùng. Có một lần nằm cạnh tôi, Hạnh nắm tay tôi để lên ngực nàng và hỏi: “Anh có khinh em không?”
(Thanh Tâm Tuyền, Bếp lửa)
Người phụ nữ trong tiểu thuyết của ông mang một tâm trạng người con gái Việt Nam lúc nào cũng sợ nhân vật nam khinh khi v́ đă trót lỡ cho người nam chiếm đoạt và ăn nằm với ḿnh dù đă ân ái biết bao lần, dù đă nhiệt t́nh say đắm. Sự xem thường, coi rẻ người đàn bà đă hiến thân, lỡ cho đi cái quư nhất đời ḿnh đă ăn sâu vào nhân vật nam cũng là hoá thân của tác giả nên tác giả đă cho Hạnh tư duy theo chiều hướng suy nghĩ của ḿnh và khoác cho Hạnh cái tâm trạng mặc cảm măi măi bị ám ảnh. Vô h́nh chung, tác giả ngầm nhắc nhở người phụ nữ lúc nào cũng phải trở về vị trí của ḿnh, cái thân phận “nằm dưới”.
Trùng Dương của thập niên 70, trong Chung cư, đă cho Diệu, nhân vật nữ của ḿnh hành động, tư duy như một người nữ v́ chính họ là phụ nữ. Cái tôi của người phụ nữ trong t́nh dục được thể hiện qua hành động “đ̣i nằm trên”:
Diệu bảo: “Em lên anh nhé?”
(Trùng Dương, Chung cư)
Lê Thị Thấm Vân xác định rơ ràng hơn vị thế b́nh đẳng của người nữ trong việc chăn gối. Nhân vật của Thấm Vân không chịu khuất phục trước định mệnh và bản năng và sống đến tận cùng cảm giác đời ḿnh.
Lần làm t́nh thứ nhất, cô nhớ, ở pḥng trọ nhà người bạn đi nghỉ hè, cô ra dấu bảo anh đổi tư thế, với vẻ tŕu mến của con mèo hoang, cô ngồi lên người anh. Làn sóng bụng anh nhấp nhô theo nhịp nhẩy hai bầu vú cô. Cô nhớ măi đôi mắt anh không giấu được sự kinh ngạc. Đó là dấu hiệu mang dấu ấn tự quyết mà sau này liên hệ hai người quấn chặt bởi bao khoảng trống im lặng giằng co phức tạp. Và rồi tiếp những lần sau, nhiều năm sau, đôi ba lần cô vừa làm t́nh vừa khóc dữ dội trên người anh. Cô không cần giấu mặt, nước mắt rơi văi thấm qua làn da cả hai. Chỉ với riêng anh, vài lần hiếm hoi để đời. Không cả với chồng, sau này. Trong tự điển đời em, em luôn cố gắng bôi xóa hai từ ngữ định mệnh và bản năng.
(Lê Thị Thấm Vân, Âm vọng)
Trong xă hội Việt Nam hiếp dâm không được xem là tội trọng. Trong văn học, nó được đơn giản hoá như một tai nạn, một sự kiện hay được người viết hoá phép, biến thể thành sự đồng thuận, và hơn thế nữa kẻ bị hiếp dâm lại t́m được thống khoái trong khi bị hiếp.
Chúng ta có thể t́m thấy điều này nhan nhản trong các tác phẩm như “Chí Phèo” của Nam Cao, Giông tố của Vũ Trọng Phụng hay trong cuốn T́nh cao thượng xuất bản tại Sài G̣n năm 1968 của Nguyễn Mạnh Côn.
Nguyễn Mạnh Côn là một nhà văn miền Nam rất cấp tiến. Nhân vật nữ là thiếu nữ tên Ngọc c̣n rất trẻ bị một bọn du thủ, du thực bắt cóc, thay phiên nhau hăm hiếp, nhưng:
…Trong lúc đi lại với em, em không thấy ghê tởm... Nó đi lại thật mạnh, thật lâu. Có lúc em đê mê, cuống quưt, h́nh như em đă rên rỉ, đă bảo nó hôn em đi, h́nh như em có rướn người, gh́ chặt lấy nó... (tr. 69)
... thế mới biết Tư Giỏn đă làm cho em mệt, sự mệt mỏi dấu hiệu của sự thoả măn toàn thân... (tr. 89)
Trong xă hội Tây Âu ngày nay, hiếp dâm là một trọng tội. Tội h́nh gia trọng thứ nh́ sau giết người bằng vũ khí. Nạn nhân hứng chịu những vết thương bạo hành trên cả hai phương diện sinh lư và tâm lư. Có người nổi điên hoặc bị ám ảnh suốt cuộc đời. Chưa kể chuyện bị người yêu, bạn bè hay xă hội ruồng bỏ, xa lánh. Ngọc là một thiếu nữ rất trẻ, có thể chưa có kinh nghiệm về t́nh dục, bị bắt cóc và hăm hiếp tập thể như vậy, không đau đớn, băng huyết hay phát điên th́ thôi lại c̣n rên rỉ, thoả măn, đáp ứng cuồng nhiệt.
Không có một vở kịch bi hài nào hơn đoạn viết này. Tôi không muốn đi sâu vào việc phân tích kỹ thuật viết của tác giả mà chỉ muốn đề cập đến sự kiện hiếp dâm của đám du đăng đă được tác giả che đậy và làm trắng án bằng cử chỉ biểu đồng t́nh.
Trong bài viết “Sục cặc trước bàn thờ” đăng trên diễn đàn talawas, ông Kiệt Tấn đă thể hiện cái tinh thần “hiếp dâm, thô bạo” phụ nữ trong lối viết “…Mà một khi đă nứng cặc rồi th́ phải đụ, đàn bà không chịu đụ th́ hiếp dâm, hiếp dâm không được th́ đi chơi đĩ…”
Sự tấn công t́nh dục của nhân vật nam trong truyện ngắn “Chéo áo con bạn vàng” của Kiệt Tấn đă cho chúng ta thấy rơ quyền thống trị, chiếm hữu phái nữ (dưới tuổi vị thành niên) trong truyện của ông.
Đây là một trích đoạn của Kiệt Tấn, diễn tả cảnh một nhân vật nam sau khi hẹn ḥ gặp gỡ người yêu tuổi 15, 16 của ḿnh nơi mả đá.
…Tôi mân mê chút hông c̣n để trống cho đỡ ghiền. Sóng t́nh dường đă xiêu xiêu, xem trong âu yếm có chiều lả lơi. Tôi mân mê lần xuống thấp, ướm thử. Co giăn, nới được, không thắt gút như mọi bận. Tim tôi đập mạnh. Tôi luồn tay. Nàng chận giữ tay tôi lại, đè cứng. Tôi vói tay kia gỡ tay nàng ra rồi bàn tay nọ tiến lên, sát trên làn da mịn màng. Đầu tôi bừng bừng. Bàn tay tôi nâng lên, dỡ ra, mắt liếc nh́n như tia chớp… cỏ non lơ thơ nằm êm xuôi trên g̣ trinh nữ, xuôi xuôi một chiều, dễ thương vô cùng, mơn mởn tuyệt diệu, dễ thương như tóc măn đầu đời trên mỏ ác của đứa trẻ sơ sinh vừa được mẹ hiền vuốt cho tóc nằm xuôi xuống… Tim tôi đứng sững chết cứng theo tia nh́n mướt trên g̣ trinh nữ… nàng vùng vẫy, tôi cố sức rấn bàn tay xuống. Hoa thốt kêu “Đừng anh! Đau.”
Tôi đă trở nên người điếc. ...Nàng kéo ra, vùng vẫy thảng thốt. Đừng anh! Dằn co. Đừng anh… Đừng anh! Tội nghiệp em! Tôi chưa kịp nghe… Anh Tội nghiệp em! Đầu nàng lúc lắc, tóc lất phất phủ vào mặt tôi… Tội nghiệp em! Có tiếng nghẹn nấc. Tiếng Hoa nấc khóc…
Tôi thở dài. Tôi nâng mặt Hoa lên, nước mắt nàng c̣n nhỏ giọt. Tôi hỏi em có giận anh không? Nàng lắc đầu….
Người con gái c̣n vị thành niên tuổi 15 bị chính người yêu của ḿnh hiếp dâm, chống cự mănh liệt, chỉ biết rấm rứt khóc lúc tàn cuộc và cuối cùng được tác giả cho phép nhân vật nam được tha thứ bằng hành động lắc đầu của người t́nh. Thế là tội h́nh gia trọng được trắng án. Trong xă hội có biết bao nhiêu người thiếu nữ Việt Nam bị hiếp dâm bằng chính người yêu của ḿnh trong bóng tối mà không biết kêu than hay có thể kháng cự lại. Xong việc nói ra th́ xấu hổ, ngậm đắng nuốt cay mà im lặng rồi gánh chịu hậu quả của hành động bạo hành bằng một cái bầu phải mang cùng bao nhiêu thống khổ của tai tiếng xă hội.
Chỉ những người phụ nữ có cùng một cảm xúc, một cơi tư duy mới thông cảm, mới nói lên được nỗi chua xót, thống khổ, xót xa đau đớn của nạn nhân bị bạo hành. Sự đồng cảm giúp nhà văn nữ viết về đề tài nhạy cảm này thật và sống hơn. Như nữ sĩ Eve Ensler đă ghi lại kinh nghiệm đau thương của một phụ nữ Bosnian, người đă bị hiếp dâm trong số 70.000 phụ nữ bị hiếp dâm trong cuộc chiến Bosnia. Như Thấm Vân kể lại cho chúng ta nghe, một cảnh hiếp dâm:
Cả cái may-ô trắng, hắn nhét tọng vào mồm má... Má cố giẫy giụa dưới cánh tay hắn. Bóng tối đặc lềnh dù trời sáng trưng. Cánh tay hắn nặng hơn toàn thân má. Nó là khối Uy Quyền. Hắn nhấc bổng người má, tấn mạnh vào tường, nghe một tiếng to đùng. Má ngất nửa thân dưới. Hắn khóa tréo hai tay má ra đằng sau. Tấm thân hắn là ḷ lửa. Con trâu điên biết chính xác hành động Muốn ǵ. Cái may-ô hắn tọng trong mồm làm má nghẹt thở. Má thấy ḿnh đang bị ai thẩy xuống vực thẳm từ đỉnh trời. Hàng trăm triệu ṿng tṛn xoay tít trong tṛng mắt. Sức Mạnh quả là khủng khiếp, thịt dần thịt. Hắn như cọp say máu, xé toạc má bởi cơn điên loạn, tọng cái vật ǵ cứng như khúc củi khô vào háng má, sâu thấu tận đỉnh óc. Đớn đau má hét, Không Được. Nước mắt chảy. Cơn đau bùng lên theo từng cái thốc người của hắn, mạnh bạo và liên tục. Mớ tóc dài của má hắn xoắn gh́ trọn mấy ṿng tay. Hắn nhai nát hai đầu vú má. Hơi thở hắn như sấm rầm. Má cố cắn cào cấu, nhưng Không Được. Hai chân má dẫy đành đạch, cũng Không Được. Má không thể bám chặt một Vật Thể hay một Ư Niệm nào cả. Ôi! cái Quyền Năng của kẻ có Sức Mạnh. Má Vỡ Tan Tành.
Giờ đây, mỗi khi đi tiểu hay đi cầu, là Vơ Thị Gái nghĩ ngay đến khúc củi dài, khô, cứng, đầu nhọn hoắc thọc sâu vào lỗ-đít-lỗ-đi-tiểu-Ôi-đớn-đau-đến-dường-nào.
(Lê Thị Thấm Vân, Bóng gẫy của thần tích)
Không ai viết về t́nh dục phụ nữ thật và đúng hơn người phụ nữ hoặc ngược lại. Giả dụ khi bạn là nam giới muốn viết về một cặp trai gái yêu nhau, qua cái giai đoạn tán tỉnh, thân mật, nắm chân, nắm tay th́ cũng phải tới giai đoạn làm t́nh, né đâu được v́ nó hiện thực mà. Bạn muốn diễn đạt cái cảm xúc sinh lư của nhân vật nữ, bạn tả làm sao? Không lẽ lấy kinh nghiệm bản thân ḿnh ra mà tả. Chắc chắn trăm phần trăm là bạn tả sai. V́ bạn có phải là người nữ đâu? Xúc cảm và các tiến tŕnh sinh lư của người nam và người nữ khác nhau hoàn toàn. Bạn sẽ bảo, dẹp đi, tả cái cảnh dâm dật ấy làm ǵ. Hoặc bạn sẽ lờ phắt người nữ, chỉ tả hành động của người nam, hay né tránh nhẹ nhàng bằng vài lời đối thoại sơ sơ và khép tấm màn nhung, cho họ hiểu ngầm và tưởng tượng?
Nhu cầu thưởng thức của người đọc bây giờ đâu đơn giản như vậy. Tôi không muốn nói là bạn cần phải viết theo thị hiếu của người đọc nhưng tŕnh độ thưởng thức của người đọc ngày càng phức tạp, thông minh và đa dạng. Người đọc ngày xưa có thể thụ động, ngồi yên xem bạn viết ǵ th́ viết và cứ đọc, nhưng ngày nay họ cần đọc những ǵ thật hơn là những tưởng tượng hời hợt hay dối trá. Nếu bảo tiểu thuyết là tưởng tượng nhưng đâu phải tất cả những ǵ trong tiểu thuyết của bạn đều là hư cấu, hư cấu thường dựa trên sự thật mà tưởng tượng thêm.
Đó là một trong những lư do tại sao người phụ nữ cần tham gia vào văn học trên khía cạnh t́nh dục bằng chính ng̣i bút của ḿnh.
Như tôi đă nói ở trên, t́nh dục chỉ là một khía cạnh của đời sống. Viết về t́nh dục là viết về một khía cạnh nhân bản của đời sống con người và là lựa chọn riêng của người viết. Người viết nữ Việt Nam chọn viết về t́nh dục là chọn con đường chông gai nhiều tai tiếng và sóng gió so với những con đường thênh thang khác. Tôi nhận thấy cái giá họ phải trả cho công việc mà họ yêu mến này thật quá đắt. V́ vậy nên độc giả và những tác giả trước khi tham gia tranh luận nên t́m đọc tác phẩm các nhà văn nữ thay v́ chỉ đọc vài trích dẫn qua mấy bài viết của Nguyễn Văn Lục, Thế Uyên… rồi mạnh mẽ đánh giá. V́ những trích dẫn và ngay cả bài viết của một tác giả không ít th́ nhiều làm ǵ không có thành kiến hay thiên vị riêng. Chỉ có tác phẩm mới là tiếng nói thật, nói lên được những ǵ người viết muốn nói.